وَتَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ ﴿۲۱۷﴾و بر [خداى] عزيز مهربان توكل كن (۲۱۷) الَّذِي يَرَاكَ حِينَ تَقُومُ ﴿۲۱۸﴾آن كس كه چون [به نماز] برمى خيزى تو را مى بيند (۲۱۸) وَتَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ ﴿۲۱۹﴾و حركت تو را در ميان سجده كنندگان [مى نگرد] (۲۱۹) إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿۲۲۰﴾او همان شنواى داناست (۲۲۰)
طبق تفسیر المیزان، آیات ۲۱۷ تا ۲۲۰ سوره شعراء بر محور توکل بر خداوند متعال و بیان ویژگیهای اساسی او که مبنای این توکل هستند، تأکید میکند. آیه (۲۱۷) با فرمانِ "وَتَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ" (و بر [خداى] عزيز مهربان توكل كن)، اساس رابطه بنده با پروردگار را بر پایه توکل قرار میدهد و دو صفت کلیدی "عزیز" (شکستناپذیر، غالب) و "رحیم" (بسیار مهربان) را معرفی میکند که تضمینکننده کفایت و لطف الهی برای متوکلان است. سپس آیات بعد (۲۱۸-۲۱۹) به توضیح علم حضوری و احاطه کامل الهی میپردازند: "الَّذِي يَرَاكَ حِينَ تَقُومُ وَتَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ" (آن كس كه چون [به نماز] برمىخيزى تو را مىبيند و حركت تو را در ميان سجدهكنندگان [مىنگرد]). علامه طباطبائی در المیزان بر این نکته تأکید دارد که این "رؤیت" الهی، صرفاً یک مشاهده ظاهری نیست، بلکه ناظر بر علم حضوری بیواسطه و احاطه کامل خداوند بر تمام حرکات، سکنات و حتی نیتهای بنده، به ویژه در حالات عبادت مانند برخاستن برای نماز و تغییر حالت میان ساجدان است. این علم، محدود به مکان یا زمان خاصی نیست و شامل تمام احوال انسان میشود. سرانجام، آیه پایانی (۲۲۰) "إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ" (او همان شنواى داناست) با تأکید بر دو صفت "سمیع" (شنوای مطلق) و "علیم" (دانای مطلق)، به کمال علم الهی اشاره میکند که هم بر ظواهر (از جمله اذکار و گفتار) و هم بر بواطن (اسرار قلوب و نیات) احاطه دارد. بنابراین، تفسیر المیزان این آیات را بیانگر این حقیقت میداند که توکل واقعی تنها زمانی محقق میشود که انسان با معرفت به عظمت (عزیز)، رحمت واسعه (رحیم)، علم حضوری احاطهگر (بصیر نسبت به احوال) و ادراک کامل (سمیع و علیم) خداوند، سراسر وجود خود را به او بسپارد و یقین داشته باشد که او بر همه چیز آگاه و بر رفع نیازها تواناست.
#نظام_اعتقادی
#سوره_شعراء
رایحه زندگیسوره شعراء توکل نظام اعتقادی قرآن قرآن آموز والا آموز قرآن گرام قرآن مجید قرآن کریم والایار
